Een paard, een orgel en een verdwenen klooster

Een organist die na tientallen jaren terugkeert naar het orgel waar hij ooit begon. Twee straten die voor een dag helemaal autovrij worden gemaakt, "zodat er geen blik op straat staat." Een paard en wagen op de plek waar paarden vroeger tot rust konden komen. Achlum weet wel raad met een verhaal. Tijdens het Uitfestival Waadhoeke loop je op 12 september dwars door de geschiedenis van het dorp, van de kerk tot de kaatskantine en langs vele monumenten.

Er zit muziek in de kerk

Om 10:00 uur luidt wethouder Marijn Kamerling in de Gertrudiskerk de feestelijke dag in en speelt aansluitend "Us Achlum" op het historische Van Dam-orgel. Aan het einde van de dag, om 16:00 uur, is het orgel opnieuw te horen. Dan wordt dit bespeeld door organist Eelke Zijlstra, die decennia geleden voor het eerst in de Achlumer kerk speelde en dit jaar terugkeert voor een bijzonder optreden.

Een dorp zonder auto's

Het Uitfestival valt dit jaar samen met Open Monumentendag. Sas Terpstra is via Open Monumentendag bij de organisatie betrokken en merkt dat Achlum dit jaar tot een van de actiefste dorpen van het Uitfestival is uitgegroeid. De Tanjabuurt en de Dorpsstraat worden zoveel mogelijk autovrij gemaakt: de organisatie is de buurt langsgegaan met het verzoek om die dag de auto elders te parkeren. "Dan heb je echt de ervaring van honderd, honderdvijftig jaar geleden," zegt Terpstra.

Wat daarbij helpt, is de ligging van het dorp aan het water. Waar je in veel Friese dorpen vanaf het water tegen de achterkant van erven aankijkt, vaar je in Achlum juist tussen de voorkanten van de huizen door. Een ander soort dorpsbeleving, die de organisatie dit jaar extra wil laten zien.

Het klooster dat verdween

Die aandacht voor het verleden zit ook in het grote verhaal achter Achlum, een verhaal dat je nu bijna niet meer ziet: midden in het dorp, op wat nu een groot grasveld is, stond ooit een klooster. Dat verhaal is voor Terpstra reden om ook de jongste bezoekers erbij te betrekken. Leerlingen van IKC It Iepen Finster krijgen eind augustus op school les over het klooster en het leven in die tijd, en maken daar tekeningen bij die tijdens het Uitfestival te bewonderen zijn.

Voor kinderen is er ook een speurtocht door het dorp, met een cadeautje aan het eind. Onderweg zijn er allerlei spannende verhalen en leuke activiteiten te beleven.

Verhalen om te beleven, niet te lezen

Die keuze om kinderen actief te betrekken past bij een aanpak die door het hele programma heen loopt. Want lang niet alle kinderen worden enthousiast van een boekje vol tekst. In Achlum kiezen ze daarom voor een andere aanpak: verhalenvertellers en gebeurtenissen op verschillende plekken in het dorp, die bezoekers meteen bij de geschiedenis betrekken.

Zo wordt het verhaal verteld over de "trochreed" achter het voormalige dorpscafé, de plek waar vroeger paarden tot rust konden komen en ook de koetsier even naar de kroeg kon. Tijdens het Uitfestival staat er weer een paard en wagen, en wie wil, mag het paard aaien terwijl het verhaal wordt verteld. "Dat we het allemaal wat meer zichtbaar maken, in plaats van er alleen maar over te vertellen," zegt Terpstra.

Waarom je Achlum niet mag overslaan

Voor Terpstra is de reden simpel: het verhaal van het klooster is nog altijd bepalend voor hoe Achlum er nu uitziet. Wie op 12 september door het dorp loopt, langs de kerk, over het Fjouwerkant en langs de vaart en Tanjabuurt, wandelt eigenlijk door die geschiedenis heen. Terpstra hoopt dan ook vooral dat bezoekers de tijd nemen om er echt in te duiken, in plaats van er even snel doorheen te lopen.

En er is nog veel meer te doen en te zien: bekijk het volledige programma hieronder.

Het gehele programma in Achlum is gratis toegankelijk.